آیین استادی
27 بازدید
موضوع: مدیریت
محل مصاحبه : دفتر گروه معارف اسلامی واحد تهران جنوب
نحوه تهیه : فردی
محل انتشار : قم -دفتر نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاهها
تعداد شرکت کننده : 0

کلاس معارف، بنگاه کسب نمره نیست!

زیر عنوان: 
حجت الاسلام والمسلمین عبد‌الوحید وفایی

حجت الاسلام والمسلمین عبد‌الوحید وفایی مدیر گروه معارف اسلامی دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران جنوب

اشاره
در راستای تقدیر از مدیران موفق گروه های معارف اسلامی و انتقال تجربه‌های کارا و موثر این عزیزان به دیگر مدیران گروه‌های سراسر کشور، با حجة الاسلام وفایی مدیر موفق گروه معارف اسلامی دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران جنوب گفتگویی ترتیب داده‌ایم، تا در مورد فعالیت و چگونگی موفقیت این گروه در کسب مقام اول در ارائه واحدهای مجاز در سال تحصیلی 89-88 و نیز نظرات و پیشنهادات ایشان به دیگر گروه‌ها، گفتگو نماییم.
معارف

š با تشکر از وقتی که به ما دادید، لطفاً در خصوص سابقة گروه معارف اسلامی دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران جنوب و زمان تأسیس آن، سخن خود را آغاز کنید.
˜ دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران جنوب در سال 1364 با حدود هفتصد دانشجو در رشته‌های عمدتاً فنی در مقطع کاردانی و کارشناسی، تأسیس شد. در حال حاضر، حدود بیست و چهار هزار دانشجو و هفتصد عضو هیئت علمی دارد. گروه معارف اسلامی طبق ضوابط و مقررات مدون، حدود سال 1375 فعالیتش را آغاز کرد و قبل از آن هم «گروه عمومی» عهده‌دار ارائة دروس معارف در این واحد بوده است.
پیش از این، حجةالاسلام والمسلمین کیایی‌نژاد از سال 1375 مدیر گروه و اینجانب هم از سال1381 درخدمت عزیزان هستم. گروه معارف اسلامی واحد تهران جنوب اکنون سیزده عضو هیئت علمی دارد که پنج عضو خانم و هشت عضو آقا هستند.
š لطفاً عمده فعالیت‌های قابل ذکر گروه در طول این مدت را بفرمایید.
˜از آنجا که بنده قبل از اینکه به گروه بیایم، عضو هیئت علمی شدم و از سال 77 به استخدام گروه معارف اسلامی درآمدم و از طرفی هم در جلسات توجیهی و نظارت و ارزشیابی گروه‌های معارف اسلامی در قم شرکت می‌کردم، لذا تا حدودی به کم و کیف فعالیت‌های گروه معارف اسلامی این واحد آشنا بودم.
باید اذعان کرد که مسئله پروندة اساتید و احکام و مجوزهای آنها، بزرگترین و عمده‌ترین مشکل گروه بود که در ابتدا با آن روبرو و مواجه بودیم و حتی خارج از وقت اداری هم دوستان، بسیجی‌وار کمک کردند تا از این جهت بحمدالله مقداری کار پیش رفت.
مسئله دیگر، وضعیت استخدام اعضای هیئت علمی بود که تقریباً مشخص نبود و خودِ دفتر استخدام هیئت علمیِ واحد هم نمی‌دانست در خصوص تبدیل وضعیت این عزیزان چه باید بکند. به موازات همین فعالیت‌ها، کارگاه‌هایی که برای تبدیل وضعیت اساتید لازم بود در واحد برگزار گردید و اساتید آن از طرف معاونت امور اساتید تأمین می‌شد.
š تعداد واحدهای غیر مجاز این گروه در سال‌های 75 تا ورود شما به این واحد خیلی زیاد بود و با مدیریت شما به حداقل ممکن کاهش یافت به‌طوری که در حال حاضر شما حدود یک دهم درصد واحد غیرمجاز دارید. چه اقداماتی باعث شد تا در این زمینه موفق باشید ؟
˜یکی از مسائل عمده گروه، مسئلة اساتید غیر مجاز بود، در جلسه‌ای که با ریاست محترم وقت واحد داشتیم ایشان از گروه معارف اسلامی گلایه داشت؛ زیرا طبق آمار ارائه شده توسط معاونت امور اساتید رتبه گروه 74 اعلام گشته بود. همکاری مسؤلین در این زمینه الحمدلله خوب بود. ریاست محترم وقت واحد هم عِرق دینی داشت. جناب آقای دکتر شاهورانی هم دوست داشت مشکل به‌کارگیری اساتید غیر مجاز بر طرف شود.
šدیگر گروه‌های معارف اسلامی در سراسر کشور، نیازمند تجربیات شما در این زمینه هستند. چه توصیه‌ای برای گروه‌ها و مدیران گروه‌های دیگر دارید تا آنها هم مانند شما تعداد اساتید غیر مجاز را به حد‌اقل ممکن برسانند؟
˜ مهمترین قدمی که بایستی در این خصوص برداشته شود، این است که ابتدا معاونین محترم آموزشی دانشگاه‌ها توجیه شوند که ساختار و ضوابط گروه‌های معارف اسلامی به چه شکلی است. ممکن است استادی مدرک دکترا و فوق دکترا داشته باشد و رشته‌اش هم سازگار باشد؛ اما او نیاز به مجوز دارد؛ چرا که این دروس نسبت به دروس دیگر حساسیت‌های خاصی دارد.
دوم اینکه اساتید معارف هم باید حساس باشند و به این مسئله اهمیت بدهند، نه اینکه بگویند ما که مدتی هستیم و می‌رویم چرا مقاومت کنیم، چرا دشمن‌تراشی کنیم و عده‌ای از ما دلخور شوند! این ملاحظات باعث می‌شود که گروه از نظر به‌کارگیری اساتید مجاز دچار مشکل شود؛ به‌خصوص اگر در شهرهایی باشند که محدود است. آنجا ممکن است فلان مسئول محلی با نفوذ خود بخواهد تدریس کند!
من احساس می‌کنم اگر به همین دو نکته پرداخته شود، خیلی از مشکلات به‌کارگیری اساتید غیر مجاز حل می‌شود.
šآیا کم کردن تعداد استادها در بالا رفتن تعداد واحدهای مجاز تأثیر دارد؟
˜بله. وقتی استادی یکصد و پنجاه کیلومتر راه می‌پیماید تا به دانشگاه بیاید، و آیین نامة آموزشی می‌گوید در یک روز، هر استاد بیشتر از هشت واحد درسی نمی‌تواند تدریس کند ـ که بیشتر از آن هم موجب کاهش کیفیت آموزشی خواهد شد ـ، پر کردن سقف تدریس وی در یک روز، تأثیرگذار است.
šنحوة نظارت شما بر کلاس‌ها و دروس معارف اسلامی در واحد تهران جنوب چگونه است؟
˜متأسفانه دانشکده‌های ما از این جهت پراکنده هستند. مثلاً در جنوب تهران منطقه خانی‌آباد دانشکدة تربیت بدنی واقع است و دانشکدة فنی در سه راه افسریه، دانشکدة مدیریت و حسابداری در قلهک و دانشکدة اقتصاد و علوم سیاسی در شهرک غرب می‌باشد! این پراکندگی مراکز مقداری کار ما را مشکل کرده است. در همین راستا، تلاش شده در هر مرکز کارشناس‌هایی ویژة گروه معارف اسلامی داشته باشیم و حتی اعضای هیئت علمی ما به عنوان مسؤل گروه‌های معارف اسلامی این دانشکده‌ها باشند تا مقداری از این جهت کمک شود. اما این به تنهایی نظارت ما را تأمین نمی‌کند. البته معاونت محترم امور دفاتر، اساتید و مبلغان نیز با تدارک فرم‌های ویژه ارزشیابی اساتید در هر ترم به این امر مبادرت می‌کند و نتیجه ارزشیابی به اساتید انعکاس می‌شود.
š نحوة برنامه‌ریزی شما در ابتدای ترم برای دروس معارف اسلامی چگونه است؟
˜برای این منظور سه نمونه فرم طراحی شده است، فرم اعلام اوقات همکاری به تفکیک ساعات صبح و بعد از ظهر ایّام هفته، فرم تغییر اوقات همکاری در صورت تغییر وقت اساتید قبل از برنامه‌ریزی، فرم تغییر برنامه درسی که پس از برنامه‌ریزی درسی ممکن است توسط برخی اساتید درخواست شود. همة فرم‌ها با امضای اساتید و به صورت مکتوب می‌باشد. چنانچه استادی بدون عذر موجه دوبار تغییر وقت دهد، در ترم‌های بعد به‌کار گرفته نمی‌شود. همین فرم‌ها باعث شد 90% مشکل ما حل شود. قبلاً حدود 10 الی 15% از استادهای ما مدام اوقات همکاری خود را تغییر می‌دادند بعد معلوم می‌شد که مثلاً دانشگاه دیگری به ایشان پیشنهاد چهار واحد تدریس داده بود! و گاهی به‌این منظور کلاس ما را لغو کرده و ما را با مشکلات زیادی مواجه می‌کردند. این فرم‌ها خیلی به درد ما خورد و واقعاً این دغدغه به طور کلی برطرف شد. اخیراً از اساتید، وقت‌های دوساله می‌گیریم. اساتید هم از این برنامه رضایت دارند.
šآیا شما برای برنامه‌ریزی حدود 900 واحد درسی، یک برنامة نرم‌افزاری داشته‌اید؟
˜فرم‌هایی که استادها پر می‌کردند قبلاً به صورت سنتی و دستی بود، چون دانشکده‌ها پراکنده بود، یک وقت متوجه می‌شدیم که برای فلان استاد مثلاً دوشنبه صبح، هم در دانشکده فنی درس گذاشته‌ایم و هم در مدیریت با توجه به اینکه تعداد اساتید به 100 تا 120 نفر می‌رسید، طبیعی بود که این مشکلات پیش آید. با اینکه ما برنامه را متمرکز و کنترل هم می‌کردیم و کارشناس‌های ما برنامه‌ریزی می‌کردند، اما باز هم این مشکلات پیش می‌آمد. استاد تماس می‌گرفت که من درکدام دانشکده درس دارم؟ به همین دلیل نرم‌افزار برنامه‌ریزی دروس معارف اسلامی تهیه و تدارک دیده شد و خوب هم پاسخ داد. خروجی‌اش هم طبق جدول معاونت خیلی دقیق بود؛ به طوری که با یک کلید، براساس فرم‌های درخواستی معاونت، خروجی می‌گرفتیم. البته الآن دیگر از این نرم افزار استفاده نمی‌شود؛ به‌خاطر اینکه چند ترم است که ثبت نام اینترنتی شده است و این یک برنامه کلّی برای همة گروه‌های آموزشی است. الآن چون سیستم اینترنتی شده است، بر اساس برنامه جدید عمل می‌شود و از جهاتی بهتر از برنامه قبلی است.
šتأثیرگذاری اساتیدی را که از معاونت مجوز دارند، چگونه می‌بینید؟
˜به هر حال کسی که دوره‌ای را گذرانده و گواهی گرفته است، بدیهی است که خیلی بهتر از کسی است که با رمز و رموز این دروس و رشته و مسائلش آشنا نیست. بنا بر آماری که در جریانات سیاسی و اجتماعی ارائه شد، واقعاً اساتید معارف اسلامی برای بسیاری از ناصافی‌ها و ناآرامی‌های نفسانی و روحی و... در تمام محیط‌های دانشگاهی، آرام‌بخش بودند. این را اساتید دیگر گروه‌های آموزشی هم می‌گفتند. به هر حال این حساسیت و دغدغه کمتر در بین اساتید دیگر هست، ولی اساتید معارف اسلامی بالاخره به نوعی مدافع شعائر و ارزشهای اسلامی به شمار می‌روند و همه آنها را به این عنوان می‌شناسند. از این بابت گزینشی که معاونت در بحث اساتید دارد را نه تنها مثبت، که بسیار لازم می‌دانم.
š به نظر شما کارگاه‌ها و نشست‌ها‌ی علمی در تأثیرگذاری اساتید چقدر مؤثر بوده است؟
˜کارگاه‌ها و نشست‌های علمی که ما در واحد خودمان گذاشتیم در روند تبدیل وضعیت اساتید مؤثر و لازم بوده است. نشست‌های دانشگاه معارف اسلامی نیز در مجموع مثبت بوده و فضای جدیدی است.
šاساتید دروس معارف اسلامی در دانشگاه را چقدر مؤثر می‌دانید و ضرورت ارائة دروس را چگونه می‌بینید؟
˜ضرورت دروس معارف اسلامی تقریباً به اندازة ضرورت اندیشه‌ها و دغدغه‌های دینی و ضرورت دین در زندگی مردم و در دنیای مادی است که همین دنیا هم زمینه‌ساز دنیای جاودانه است. به همین خاطر، آموزه‌های دینی است که فعالیت‌های متعدد و متفاوت انسان‌ها را جهت و معنا می‌دهد و امید و روح می‌بخشد. هرچقدر اینها قوی‌تر و با معنویت بالاتری باشد مسلماً اثرش بیشتر است و این قضیه‌ای است که همه پذیرفته‌اند؛ چون جامعه و بافت فکری مردم ما دینی است.
متأسفانه از نظر درسی، به معارف اسلامی بیشتر به عنوان درسی که نمرات را پوشش می‌دهد و معدل را بالا می‌برد، نگاه می‌شود! باید برای این هم فکری اساسی کرد که دانشجو تصور اینکه گروه معارف بنگاه نمره است و اگر در این بنگاه رفت و آمد کند معدلش بالا می رود را نکند. این تصور باید به مرور از بین برود یک راهش این است که اساتید درس خودمان را باور کنند، بعضی از اساتید می‌گویند این اصلاً مهم نیست؛ و همین حرف و ایده کار را خراب می‌کند. خودِ استاد اول باید باور کند که درسی او خیلی مهم است. دانشجویان پزشکی، فنی، اقتصاد و... همه می‌آیند و باید با این درس آشنا بشوند. در عناوین دیگر هیچ درسی اینگونه نیست که هر دانشجویی باید آن را بگذراند؛ و این اهمیت مطلب است.
یکی از اساتیدمان به معاون آموزشی وقت و رئیس واحد گفته بود شما به اندازة کمونیستها هم نیستید؟! می‌گفت من در شوروی درس می‌خواندم و گذراندن 22‌واحد اصول کمونیستی الزامی بود! اینها که دوازده واحد درس قرآنی و اسلامی است.
šتفاوت ارائه این دروس با کارهای فرهنگی که در دانشگاه انجام می‌شود چیست؟
˜تدریس دروس معارف اسلامی بزرگترین کار فرهنگی است، منتها در فعالیت فرهنگی، فراگیری اختیاری است و دانشجویانی که شوق و ذوق دارند خودشان می‌آیند؛ اما در دروس معارف چون الزامی است دانشجو چه شوق داشته باشد و چه نداشته باشد با آن درگیر می‌شود. از اینجا به بعد هنر برنامه‌ریزی ما و هنر استاد ماست که کسی را که علاقه نداشته و از سر ناچاری گذرش به این عناوین افتاده است، بتوانیم انگیزه‌مند کنیم. این خیلی مهم است که ما چنین کرسی‌ای داریم که همة دانشجویان با انواع و اقسام سلیقه‌ها و رشته‌ها می‌آیند و گذرشان به این مطالب می‌افتد در کارهای فرهنگی اینگونه نیست. گروه معارف اسلامی، امکانات انسانی زیادی در اختیار دارد و باید واقعاً برنامه ریزی شود و از این فرصت‌ها به نحو مطلوب استفاده گردد.
š از اینکه وقت شریفتان را در اختیار ما گذاشتید، متشکریم.
˜بنده نیز از شما تشکر می‌کنم.

آدرس اینترنتی